ABD Bankacılık Sisteminde Fırtına Öncesi Sessizlik: 50 Milyar Dolarlık Acil Durum Sinyali
ABD bankacılık sistemi, son dönemde finans piyasalarını tedirgin eden ve 2008 krizini anımsatan ciddi likidite sinyalleri vermeye başlamıştır. Fed‘in acil durum penceresinden tek seferde kullanılan 50 milyar dolarlık kredi, herhangi bir çeyrek sonu düzeltmesi veya görünür bir kriz yokken gerçekleşmesi nedeniyle küresel ekonomi basını tarafından yakından takip edilmektedir,. Bu gelişme, sadece bir likidite ihtiyacı değil, aynı zamanda ABD bankalarının bilançolarında biriken devasa realize edilmemiş zararların ve gayrimenkul sektöründeki yapısal çöküşün bir yansıması olarak değerlendirilmektedir,.
Ticari Gayrimenkul ve Alt Segmentlerdeki Likidite Çıkmazı
ABD ekonomisi üzerinde adeta bir “kamyon gibi gelen” en büyük risklerden biri, 20 trilyon dolarlık bir büyüklüğe sahip olan ticari gayrimenkul pazarıdır,. Pandemi sonrası değişen çalışma kültürüyle birlikte plaza ve ticari binaların değerleri %30’a kadar düşmüş durumdadır. Bu pazarın kredi hacminin %55’inden fazlası, bilanço büyüklüğü 20 milyar dolardan küçük olan bankaların üzerindedir ve bu kredilerin ödenememe riski giderek artmaktadır. 2025 ve 2026 yıllarında vadesi gelen 1,5 trilyon dolarlık bir ödeme yükü bulunmakta olup, bunun yaklaşık 400 milyar dolarlık kısmının refinanse edilmesinin imkansız olduğu belirtilmektedir.
Sektörel bazda tek risk gayrimenkul değildir; 800 milyar dolarlık bir büyüklüğe ulaşan Subprime (yüksek riskli) taşıt kredilerinde de ciddi problemler baş göstermiştir. Özellikle özel kredi kuruluşlarının (private lenders) göçmenlere ve işsizlere kontrolsüzce kullandırdığı bu krediler, küçük bankalar üzerinden sisteme dahil edilmiştir. Fed‘den çekilen 50 milyar dolarlık kredinin 29 milyar dolarlık kısmına, 2008 krizinin başrol oyuncusu olan “kalitesiz” mortgage back securities (ipoteğe dayalı menkul kıymetler) teminat oluşturmuştur ki bu durum krizin derinliği hakkında ender görülen bir sinyaldir.
Teknoloji Balonu ve Küresel Sermayenin “Örümcek Ağı”
Küresel borsaların %40’ından fazlasını kontrol eden ABD borsalarında, teknoloji ve yapay zeka şirketleri (Yedili Şirketler) adeta piyasayı tek başına sırtlamaktadır,. Nvidia gibi devlerin 5 trilyon dolarlık değerlemelere ulaşması, 2001 yılındaki dot-com krizini hatırlatan bir “balon” endişesini beraberinde getirmektedir,. Bloomberg tarafından yayınlanan bir diyagramda, bu büyük teknoloji şirketlerinin birbirlerini çipler üzerinden nasıl fonladıkları ve bir örümcek ağı gibi birbirlerine kredi verdikleri ortaya konulmuştur,.
Bu devasa sistemin tepesinde ise BlackRock, Vanguard ve State Street gibi, toplamda 40 trilyon dolardan fazla varlığı yöneten dev yatırım kuruluşları yer almaktadır. Bu kurumlar, sadece ABD‘de değil, Türkiye dahil dünya genelindeki büyük bankaların ve halka açık şirketlerin içinde “diğer” adı altında toplanan hisselerin asıl sahipleridir. Bu yapı, onlara hangi şirketin batacağına veya çıkacağına karar verebilecek düzeyde sonsuz bir bilgi ve kontrol gücü sağlamaktadır,.
Gelecek Projeksiyonu: Beklentiler ve Olası Riskler
ABD ekonomisinin ve dolayısıyla küresel finansın önündeki yol haritası oldukça riskli bir patikaya işaret etmektedir:
- Miktarsal Genişleme Zorunluluğu: ABD ekonomisinin ayakta kalabilmesi ve yeni dünya yatırımlarını finanse edebilmesi için önümüzdeki 15-20 yıllık süreçte 10 trilyon dolarlık bir likiditeye ihtiyacı olduğu öngörülmektedir.
- Borç ve Faiz Sarmalı: ABD kamusu halihazırda yıllık 1-1,5 trilyon dolar civarında sadece faiz ödemesi yapmaktadır; bu durum doların zayıflatılmasını ve yeniden büyük çaplı bir parasal genişlemeyi zorunlu kılmaktadır.
- Borsalarda Patlama Riski: Büyük bir çöküş yaşanmadan önce borsalarda suni bir “patlama” ve yükseliş yaşanması muhtemeldir; ancak bu durum yatırımcılar için ciddi bir tuzak barındırmaktadır.
- 750 Milyar Dolarlık Saatli Bomba: Bankaların elindeki düşük faizli tahvillerden kaynaklanan ve henüz realize edilmemiş olan 500 milyar dolarlık (toplamda 750 milyar dolar) zarar, hiçbir ekonominin kolayca kaldıramayacağı bir büyüklüktür.
- Trump ve Siyasi Belirsizlik: Kasım seçimleri sonrası masanın yıkılması veya bu “atom bombasının” bir sonraki yönetimin elinde patlaması riski, siyasi bir strateji olarak masadadır.
ABD ekonomisi, dondurucu soğukta hayatta kalabilmek için kendi kuyruğunu yiyerek ısınmaya çalışan bir canlıya benzemektedir; ancak bu döngüsel tüketim, vücudun geri kalanını besleyecek bir kaynak kalmadığında kaçınılmaz bir sona mahkumdur.
